తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమానికి దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల చరిత్ర ఉంది. ఒకప్పుడు ఇది ‘హమీల’ ఉల్లంఘనకు వ్యతిరేక ఉద్యమం. ఇంకొకప్పుడు వివక్షకు వ్యతిరేకంగా, సమతుల్యానికి, సమభాగస్వామ్యం కోసం చేసిన న్యాయబద్ధమైన పోరాటం. మరొకప్పుడు రాజ్యాంగ హక్కులకు రగిలిన ప్రజాందోళన. తెలంగాణలో జరిగిన ప్రతి ఉద్యమం వెనుక ఒక బలీయ కారణం ఉంది. చెల్లని ఒప్పందాలు, నెరవేరని హామీలు, అమలు చేయని మార్గదర్శక సూత్రాలు, రద్దుచేసిన ‘ముల్కీ రూల్స్‌’, తెలంగాణ ప్రాంతీయ కమిటీ, తెలంగాణ అభివృద్ధి మండలి రద్దులు, నీరూ, నిధుల పైన దురాక్రమణ, వనరుల వాడకంలో దగా- ఇంకా ఎన్నెన్నో కారణాలు. ఐదు దశాబ్దాలుగా తెలంగాణ సంఘర్షణ నిరంతరంగా కొనసాగింది. విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు ఆందోళనకు చొరవచూపారు. ప్రజాప్రతినిధులు చట్టసభల్లో తెలంగాణ ప్రజల వాణిని విన్పించారు. సదస్సులు, సమావేశాలు, చర్చలు, పుస్తకాల ప్రచురణ, పాటల ద్వారా తెలంగాణ రాష్ట్ర నినాదం ఇంటింట మారుమ్రోగింది.

1990-95 సంవత్సరాల మధ్య శాసనసభలో ‘తెలంగాణ అఖిలపక్ష శాసనసభ్యుల ఫోరం’ ఏర్పడ్డది. మజ్లిస్‌, బిజెపి, సిపిఐ, సిపిఎం, కాంగ్రెస్‌ తెలు గుదేశం ఎమ్మెల్యేలు ఒకే వేదికపై కలిసి తెలంగాణకు సం బంధించిన ప్రతి సమస్యపై ‘ఆరా’ తీసి జరిగిన, జరుగు తున్న అన్యాయాన్ని ఎత్తి చూపారు. తెలంగాణ వ్యతిరేక నిర్ణయాలను ఎండగ ట్టారు. ఈ ‘ఫోరం’ సభ్యులు ఢిల్లీ వెళ్ళి రాష్ట్రపతి, ప్రధాన మంత్రికి మెమోరాండంలు సమర్పించారు. శాసనసభలో ముఖ్యమంత్రితో నిర్దిష్టమైన హమీలు పొందారు. ఆనాటి పాలకపక్షం ఎమ్మెల్యేలు కూడా ప్రభుత్వాన్ని ఎదిరించారు. ఎవరికి వారికి సొంత ఎజెండా ఉన్నా ప్రతి ఒక్కరూ తెలం గాణ సమస్యతో మమేకమయ్యారు. వేరు కుంపట్లు పెట్టుకొని తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని నిర్వీర్యం చేయలేదు. ‘తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి’ (తెరాస) ఏర్పడి నాలుగు సం వత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఆ పార్టీ వ్యవస్థాపకుడు కె. చంద్రశేఖర రావు తన మాట చాకచక్యంతో తెలంగాణ ఉద్యమానికి కొంత స్ఫూర్తిని ఇచ్చారు.

(ఇంకా…)